Realisme in vermoeiend Europa

Door Roeland Spruyt

Als er een onderwerp is dat tijdens deze campagne volledig doodgezwegen wordt is het Europa wel. Behalve het interview met CDA-lijsttrekker Sybrand Buma ging het maar weinig over de Europese Unie, de uitdagingen die Europa moet aangaan of de economie in Europa. Met nog precies twee weken voor de verkiezingen zal daar ook weinig verandering in komen, terwijl de uitdagingen van de komende vier jaar vooral met Europa te maken zullen hebben.

Vorige week woensdag verscheen er in het Financiële Dagblad een opmerkelijk interview met Sybrand Buma. De voorman van een klassiek pro-Europese partij trok fel van leer en niet op het onderwerp waarop je kritiek van het CDA verwacht. Nu is het koplopersidee of het Europa van twee stromingen wel bekend en wij weten ook dat het CDA daar een groot voorstander van is, maar Buma uitte kritiek op een onderwerp waar eigenlijk heel weinig partijen kritiek op hebben: de interne markt. Buma vond dat Nederland haar ondernemers meer en beter moest beschermen.

Dat is een opmerkelijke uitspraak met, naar het schijnt, maar één doel: kiezers trekken die voornemens waren op de PVV of de VVD te stemmen. Maar met dit interview was het debat over Europa, de interne markt of de uitdagingen en gevaren die Europa het hoofd moet bieden wel voorbij. De stilte rond Europa is zo opmerkelijk, omdat wij de afgelopen acht jaar bijna niets anders dan debat over Europa hebben gehad. Met een van de zwaarste economische crises in de geschiedenis van Nederland ging er bijna geen dag voorbij of Europa kwam ter sprake: of het nu ging over Griekenland, de as van Frankrijk en Duitsland of wéér een bijeenkomst van de Europese regeringsleiders, de media waren erbij en er werd uitvoerig verslag van gedaan.

Volgens mij is er maar één conclusie mogelijk: Nederland is Europa moe. Niet onbegrijpelijk na acht jaar malaise, maar deze vermoeidheid kon niet slechter worden getimed. Juist nu er een Brexit op handen is, de vluchtelingencrisis komende jaren om een duurzame oplossing vraagt en Europa er internationaal gezien steeds vaker alleen voor lijkt te staan, lijkt mij dat Europa juist een van de kernpunten van een campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen zou moeten zijn.

Wat dan extra zorgwekkend is dat de lijsttrekkers goed geld aan het weggeven waren. Naar defensie moest zoveel extra miljard, de ouderenzorg heeft ook een extraatje verdiend en in verband met de veiligheid moet er zoveel honderd miljoen naar terrorismebestrijding. Cadeautjes geven is altijd leuk, maar als er eigenlijk geen reden is om aan te nemen dat het de komende tien jaar veel beter gaat zijn lijkt mij het eerder gevaarlijk dan wenselijk. Ja, de economie groeit en ja, we hadden dit jaar een begrotingsoverschot van 200 miljoen, maar de dames en heren politici hadden er goed aan gedaan wat realistischer te zijn. Niemand heeft enig idee hoeveel een Brexit ons gaat kosten (het gaat nog steeds om heel grove schattingen), niemand weet of de vluchtelingenstroom naar Europa afgelopen is en bovendien zijn er experts die zeggen dat Afrika – als gevolg van de klimaatverandering in voornamelijk Centraal Afrika –  op drift gaat raken en wij vervolgens een volksverhuizing vanuit Afrika te verduren krijgen. Bovendien zullen de gunstige financiële vooruitzichten die ook voor Griekenland gelden er niet voor zorgen dat de hervormingsdrang groter zal worden. Daarmee is een gevaar voor de economische stabiliteit geschapen en kan Europa snel weer in een crisis raken.

Juist over deze thema’s zou het in de campagne veel meer moeten gaan. Als het Binnenhof slim is sorteert zij nu niet voor op een electorale crisis, maar durft zij beslissingen uit te leggen. Onzekerheid maskeren met het spenderen van miljarden kan iedereen, maar wie een land wil leiden moet met minder creatief zijn en het nog uit kunnen leggen ook. Dan kunnen we pas echt kijken wie het verdient onze premier te worden.

Foto: flickr-gebruiker Thomas Dämmrich