Jong & Kritisch: De EU is een verstoord sprookje

eu-flag_2014

Door Carina van Os

De Europese Unie die wij nu kennen, is niet ineens ontstaan. Ze heeft een geschiedenis. Het is voor velen onduidelijk waar de Europese Unie anno 2014 voor staat. Maar door de geschiedenis te kennen, begrijp je beter waar we nu staan. Of toch niet? Wat zijn de voorlopers van de Europese Unie? Wat waren de doelen daarvan? Waarom lijkt de Europese Unie zo onoverzichtelijk? Een duik in de geschiedenis.

De oudste voorloper van de Europese Unie is de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Deze is in 1951 opgericht. Het kerndoel van de oprichting van EGKS was het verzekeren van een permanente toelevering van kolen en staal. Dit moest de wederopbouw van Europa na de Tweede Wereldoorlog bevorderen. Lid van de EGKS waren Frankrijk, de Bondsrepubliek Duitsland, Italië, België, Nederland en Luxemburg. Dit was uniek, omdat aartsrivalen Frankrijk en Duitsland de handen ineensloegen bij de opzet van dit project: een belangrijke bijdrage aan de vrede binnen Europa. In 2002 is EGKS opgeheven: de geldigheidsduur van het verdrag was 50 jaar. Een volgende voorloper is de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie. Het doel van deze oprichting is het bevorderen van de vreedzame toepassing van kernenergie. Euratom is een organisatie op zich, maar lidmaatschap en organisatie hangen samen met de Europese Unie. Alle landen die toetreden tot de Europese Unie zijn verplicht het Verdrag van Rome te ondertekenen en worden hierdoor automatisch lid van Euratom. Dan hebben we ook nog de Europese Economische Gemeenschap. Deze is opgericht in 1958. Het doel hiervan was het vormen van een gemeenschappelijke markt tussen Frankrijk, de Bondsrepubliek Duitsland, Italië, België, Nederland en Luxemburg. Het bevatte afspraken over landbouw, transport, economische relaties met niet-leden, kapitaal en arbeidskrachten.

In 1967 vormen deze drie projecten één geheel in raad, commissie en budget. Ze droegen de naam ‘Europese gemeenschappen’. In 1993, bij het van kracht gaan van het Verdrag van Maastricht, kreeg het geheel de naam ‘Europese Gemeenschap’. Hier ligt de oorsprong van de Europese Unie. In 1999 werden de bevoegdheden groter en bij het vervallen van EGKS in 2002 werden de taken daarvan voortgezet door de Europese Gemeenschap. Bij het Verdrag van Lissabon in 2009 werd de Europese Gemeenschap officieel de Europese Unie.

Intussen is er een aanzienlijk aantal landen toegetreden tot de EU. We kunnen Spanje niet met Duitsland vergelijken, toch hebben ze dezelfde munt. En Roemenië evenmin met België. Het is ergens misgegaan. We wilden een sterke Unie om handel te bevorderen, veiligheid voor burgers te kunnen garanderen en de vrede te behouden. We weten dat een land als Roemenië dusdanig arm is, en er dezelfde wetgeving als in België toepassen vrijwel nutteloos is. Er leven kinderen op straat (de EU komt op voor de rechten van het kind?), het is er verre van veilig en de armere groeperingen zitten echt niet te wachten op een redding van hun culturele erfgoed (daar doet de EU ook aan, ja).

Er zijn zoveel nieuwe doelen bijgekomen. De toepassing ervan loopt spaak. Een ieder lijkt verdwaald in een doolhof van regels, landen, wensen en onvolkomenheden. De Europese Unie is voor de burger een onoverzichtelijk geheel, waar ze zelf niet alles op een rijtje lijken te hebben. Het doel was verdere integratie, maar dat is gedoemd te mislukken. Er is een beweging met terugwerkende kracht, van centralisatie naar decentralisatie. Dat komt door de crisis, deze stond niet op de planning. De EU wil alles met orde besturen, maar niet in elk land kunnen dezelfde regels gehandhaafd worden. Wat ooit een mooi project leek, is nu een verstoord sprookje. Opnieuw de doelstellingen uitvinden lijkt noodzaak. Met een eerlijke interne markt, sociale rechtvaardigheid, correcte handhaving van het milieubeleid en het bewaren van de vrede voorop. Het moet overzichtelijk en realistisch worden.

@CarinavanOs

Leave a Reply