Waar gaat het associatieverdrag eigenlijk over?

Door Lorenz van der Ven

Om op 6 april een goede keuze te kunnen maken, is het van zeer groot belang om te weten wat er in het associatieverdrag met Oekraïne staat én waarover gestemd gaat worden door de Nederlandse kiezer. EU Know How neemt u mee langs de belangrijkste punten op het gebied van handel, mensenrechten en het bestrijden van criminaliteit.

Algemeen gesteld valt op dat Oekraïne zich op veel gebieden aan moet passen aan EU-normen. Of het nu gaat om handel en duurzame ontwikkeling, sociaal beleid of financiën; de EU-norm geldt. Dit zou erop kunnen wijzen dat de betrekkingen tussen de EU en Oekraïne ook na het associatieverdrag verder geïntensiveerd worden, wellicht in de vorm van een EU-lidmaatschap, zoals door velen al wordt bevroed.

Bevorderen van vrijhandel

Veruit het grootste gedeelte van het associatieverdrag met Oekraïne gaat over handel. Hoofddoel daarbij is het bevorderen van de vrijhandel tussen Oekraïne en EU-lidstaten. Om dit te bereiken zijn meerdere instrumenten voorhanden, zoals het visumvrij reizen voor Oekraïners naar EU-lidstaten. Een ander doel is het creëren van economische integratie tussen Oekraïne en de Europese Unie. Europese bedrijven krijgen mogelijkheden om te investeren in – een voor hen – nieuwe afzetmarkt. Ook worden douanerechten aan beide kanten verlaagd dan wel afgeschaft, zodat de invoer van producten goedkoper wordt en om die reden aantrekkelijker voor bedrijven.

Een ander belangrijk doel van het associatieverdrag is de bestrijding van ‘verschillende vormen van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad en terrorisme’. Zo wordt er aandacht besteed aan onderlinge samenwerking ter bestrijding van economische criminaliteit, cybercrime en terrorisme. Dit laatste vooral door uitwisseling van informatie en techniek. Ook de bestrijding van corruptie in Oekraïne wordt uitgebreid besproken, onder meer als preventieve maatregel gezien de toename van Europese bedrijvigheid in het land.

“Europese bedrijven krijgen mogelijkheden om te investeren in een voor hen nieuwe afzetmarkt”

Aandacht voor de regio

Daarnaast wordt er veel aandacht besteed aan (regionale) veiligheid en stabiliteit. Oekraïne en de EU spreken beiden uit dat er gehecht wordt aan het ‘respect voor onafhankelijkheid, soevereiniteit, territoriale integriteit en onschendbaarheid van de grenzen’. Problemen omtrent deze onderwerpen dienen opgelost te worden door politieke dialoog en regionale conflicten, zoals die met Rusland, moeten vreedzaam worden beëindigd. Verder wordt onderzocht of er ook militair en technologisch samengewerkt kan worden met Oekraïne. Daarnaast gaat Oekraïne actief deelnemen aan militaire operaties op het gebied van crisisbeheer die onder leiding staan van de EU. Het doel is het ontwikkelen van een gezamenlijk defensie- en veiligheidsbeleid.

Verder worden de maatschappelijke relaties tussen EU-lidstaten en Oekraïne aangehaald. Maatschappelijk organisaties krijgen vanuit de EU de mogelijkheid het onderwijs in Oekraïne te bevorderen. Hetzelfde geldt voor cultuur, waarbij de samenwerking gericht is op het vergroten van ‘wederzijds begrip’ en mobiliteit van kunst over en weer. Ook gezondheid wordt uitgebreid besproken. De volksgezondheid in Oekraïne moet worden verbeterd door het ontwikkelen van een gezonde levensstijl, meer sporten en door versterking van de capaciteit van de gezondheidszorgsystemen in het land. Dit alles als ‘basisvoorwaarde voor duurzame ontwikkeling en economische groei’.

Integratie van Europese waarden

Om de werkgelegenheid in Oekraïne te verbeteren, wordt de dialoog centraal gesteld. Het land dient zijn sociale wetgeving in overeenstemming te brengen met de EU-wetgeving op het gebied van sociaal beleid en werkgelegenheid. Europese waarden zoals gelijkheid, solidariteit en sociale bescherming worden besproken en moeten de kern vormen van werkgelegenheidsbeleid. Ook hier geldt de gezondheid van, in dit geval, werknemers als belangrijke voorwaarde.

“Het akkoord is er één op hoofdlijnen”

Ten slotte spreekt men uit te gaan samenwerken op het gebied van migratie en asiel. Hierbij is vooral een ‘gezamenlijk opzet van een doelmatige en preventieve aanpak van illegale migratie, smokkel van migranten en mensenhandel en de vraag hoe de slachtoffers kunnen worden beschermd’ van belang. Daarnaast nemen de toelatingscriteria van vluchtelingen, het grensbeheer en de ontwikkeling van een efficiënt terugkeerbeleid een belangrijke plaats in.

Al met al is het associatieverdrag van de EU met Oekraïne een zeer uitgebalanceerd en vooral uitgebreid verdrag. Het bespreekt onderwerpen die vooral nu van belang zijn zoals migratie en asiel, maar ook thema’s die voor Oekraïners totaal nieuw zijn zoals verbeterde sociale omstandigheden en gelijkheid. Ook zal het verdrag Oekraïne een economische impuls geven, aangezien het Europese bedrijven een prikkel geeft in het land te investeren. Echter, moet er tegelijkertijd geconcludeerd worden dat het associatieverdrag er één is op hoofdlijnen zodat nog niet exact duidelijk is welke voordelen en nadelen het aan beide kanten gaat brengen. Daarnaast wordt de stabiliteit van het verdrag op 6 april door de Nederlandse kiezers getest.

Leave a Reply