Hongarije in Europa, een geval apart

Door Carina van Os en Lorenz van der Ven

De dictator komt. Weet u nog? Hier kunt u nogmaals bekijken wat er precies gebeurde. Na een aantal jaren van wrijving en opmerkelijke voorvallen tussen Hongarije en Brussel was deze uitspraak van Juncker over de Hongaarse minister-president Viktor Orbán toch wel het meest opmerkelijke voorval. De vraag is wat geleid heeft tot de uitspraak van de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker. Een drankje te veel? Wellicht. Maar er ging meer aan vooraf.

Op 23 augustus 1989 werd het IJzeren Gordijn geopend, de volksrepubliek ontbonden en de Republiek Hongarije opgericht. Hierna vonden parlementsverkiezingen plaats, waarbij de huidige minister-president van Hongarije al in het parlement kwam. In 1999 trad Hongarije toe tot de NAVO en in 2004 tot de Europese Unie. Sinds 2010 is Orbán met een tweederde meerderheid in het parlement minister-president van Hongarije. Sindsdien gebruikt hij deze meerderheid om opmerkelijke wijzigingen door te voeren. Een nieuwe mediawet, een bankenwet, een nieuwe kieswet en een omstreden grondwetswijziging. Daarbij opperde hij om de doodstraf opnieuw in te voeren. Voor Orbán vormen deze merkwaardige wijzigingen geen probleem.

Het zit de EU niet lekker

Voormalig voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso, meende dat de ontwikkelingen in Hongarije de rechtsstaat dreigen te ondermijnen en dat daarmee EU-wetten en Europese normen onder druk komen te staan. Omdat Orbán een tweederde meerderheid heeft in het parlement en Hongarije geen Eerste Kamer kent, kan hij nog meer omstreden wijzigingen doorvoeren. De Europese Unie is hier niet blij mee.

Orbán ligt in de EU zwaar onder vuur. Sinds Orbán de leiding heeft in Hongarije, zijn de verhoudingen tussen de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht sterk vertroebeld. Zo is anno 2015 de persvrijheid in Hongarije sterk aangetast, zijn mensenrechten geschonden en zijn verhoudingen met betrekking tot de onafhankelijkheid in de financiële sector zeer aangetast. Hoe lang krijgt Orbán nog de tijd van de EU en is er kans op een exit?

“Wanneer Hongarije de alom geldende Europese mensenrechten niet naleeft, is er dan wel plaats voor het land binnen de Unie?”

Kritiek vanuit het Europees Parlement

Vooral de Europese liberale fractie, ALDE, heeft grote moeite met Orbán. D66-europarlementslid Sophie in ‘t Veld en delegatieleider Guy Verhofstadt stelden de afgelopen maanden meermaals vragen over de naleving van fundamentele mensenrechten in Hongarije. Afgelopen april werd er in de fractie verbaasd gereageerd, toen er onder aanvoering van Orbán, een nationale raadpleging werd aangekondigd omtrent de immigratie van vluchtelingen beneden de Middellandse Zee. In een vragenlijst werd gesteld dat deze immigratie het terrorisme in Hongarije zal versterken en dat banen door immigranten zullen worden ingepikt. Sophie in ‘t Veld vond de vragenlijst suggestief en eiste actie van Eurocommissaris Frans Timmermans. Wanneer Hongarije de alom geldende Europese mensenrechten niet naleeft, is er dan wel plaats voor het land binnen de Unie?

Druk op de EVP

De fractie waar Orban toe behoort, de Europese Volkspartij (EVP), krijgt het ondertussen alsmaar lastiger. Aangezien Orbán met zijn Fidesz-partij een behoorlijk aantal zetels heeft binnen weten te halen, is een vervroegd exit niet aantrekkelijk. Zeker niet, omdat de EVP bij de vorige Europese verkiezingen fors heeft verloren. Aan de andere kant drijft Orbán de Europese Volkspartij steeds verder in het nauw. De EU, waar Hongarije sinds 2004 toe behoort, biedt de bevolking fundamentele mensenrechten die overal dienen te gelden. In Hongarije is de situatie rondom deze rechten al langere tijd discutabel. Ook de EVP weet dat. Het is dus afwachten wat er gaat gebeuren. Zeker lijkt dat Orbán zijn nationale politiek niet wil wijzigen, maar hoe lang houdt de EVP Orbán de hand boven het hoofd?

Voorlopig nog wel even. Vorige maand liet EVP-fractieleider Manfred Weber immers weten dat hij achter zijn Fidesz-collega staat en dat ook blijft doen. Hij liet weten een debat over de doodstraf niet zinvol te vinden, aangezien de EVP achter de Europese grondbeginselen staat waarmee hij indirect vertelde de doodstraf af te wijzen.

Zolang deze Hongaarse minister-president zijn tweederde meerderheid in het parlement behoudt, en Hongarije geen Eerste Kamer krijgt, zullen de spanningen tussen Hongarije en de EU blijven bestaan. Toch zullen de spanningen niet te hoog op gaan lopen. Sinds het vertrek van de conservatieve partij van de Britse premier Cameron is de fractie van de christendemocraten kleiner geworden, nog kleiner worden betekent nog meer macht verliezen: iets wat de partij niet graag doet.

Europa houdt Hongarije erbij

Ondanks politieke meningsverschillen tussen de Hongaarse regering aan de ene kant en Europese parlementsleden en eurocommissarissen aan de andere kant, is de kans groot dat Hongarije niet hoeft te vrezen voor sancties. In tegenstelling tot zuidelijke Europese landen als Italië en Griekenland, klimt de Hongaarse economie duidelijk uit het dal. Na de Europese schuldencrisis uit 2011, waar ook Hongarije dusdanig mee te maken kreeg, is de export toegenomen en de laatste tijd neemt ook de werkloosheid steeds meer af. Daarnaast gaan er in Hongarije steeds meer vrouwen aan het werk en gaat het met de omzet van winkels en ondernemers beter. Ook heeft Hongarije handelsverdragen getekend met China, die ook voor Europa van belang zijn. Ten slotte is het voor de Hongaarse economie een goed teken dat luxeproducten als auto’s meer worden verkocht. Zeker voor een land als Hongarije waar grote fabrieken van Audi en Opel zijn gevestigd is dit een zeer positief signaal.

Deze gunstige omstandigheden zorgen ervoor dat de EU zich voorlopig focust op de economische situatie in Hongarije en de mensenrechten op de lange baan schuift.

Foto: flickr

Leave a Reply