Hervormen of imploderen tijdens Bratislava Summit

Door Milos Labovic

In een interview de Volkskrant van 9 september zegt Herman van Rompuy dat hij verkozen is onder het Verdrag van Lissabon en dat hij zal sterven onder het Verdrag van Lissabon. Daarmee vertolkt hij het gevoel van veel Europese regeringsleiders die zaterdag bijeenkomen in Bratislava om te praten over de toekomst van Europa. Geen enkele regeringsleider wil een verdragswijziging uit angst voor het opentrekken van de doos van Pandora. Het Oekraïne-referendum en het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Unie onthullen dat het niet vijf voor twaalf is maar vijf over twaalf. Het is hervormen of imploderen.

Valse start in Lissabon

Het Verdrag van Lissabon is de bron van al het kwaad. Oké, misschien niet van al het kwaad, maar in elk geval is het de bron van al het ongenoegen over Europa. Het Verdrag is een uitkomst van politiek handjeklap en suboptimale compromissen. Frankrijk krijgt de garantie om tot in de eeuwigheid landbouwgelden te ontvangen en Oost-Europa miljarden aan regionale fondsen. Scandinavische regio’s krijgen extra Europees geld vanwege hun dunbevolkte gebieden. Dit is allemaal verdragsrechtelijk vastgesteld. Zo ook dat Europarlementariërs gedwongen worden elke maand naar Straatsburg te reizen omdat Lissabon dit voorschrijft. Bovendien, zijn nationale parlementen dankzij het Verdrag het bos ingestuurd met zeer weinig middelen om Europa te controleren. Maar het ergste is dat Lissabon achterkamertjes mogelijk maakt. Sterker nog, sinds het in werking treden van het Verdrag van Lissabon zijn achterkamertjes de regel geworden. Dit soort praktijken smoort media-aandacht en ligt aan de basis van het democratisch tekort van Europa. Lissabon is bovendien nooit het Verdrag van de burgers geweest. Weggestemd als grondwet maakte het zijn rentree als Verdrag. En omdat de kiezer niet gek is werd het een symbool van achterkamertjespolitiek en politieke spin.

“Sinds het in werking treden van het Verdrag van Lissabon zijn achterkamertjes de regel geworden.”

Vervelende burgers

Achterkamertjespolitiek breekt de Europese Unie op. De burgers hebben niet alleen geen vertrouwen in de Europese Unie maar komen er gaandeweg achter dat zij op geen enkele manier de koers van Europa kunnen veranderen. In het boek “Kunnen burgers Europa van koers laten veranderen?”, doorwandelt de auteur Chris Aalberts alle mogelijke wegen naar beïnvloeding die ter beschikking staat van de burgers. Hij komt tot de conclusie dat het niet mogelijk is voor de burger om de EU te beïnvloeden. Niet via de Europese verkiezingen maar ook niet via hun nationale leiders. Toen Cameron de benoeming van Juncker niet kon tegenhouden twitterde hij profetisch: “De leiders van de Europese Unie zullen spijt krijgen van deze dag.” Hij voorspelde daarmee onbedoeld dat burgers naar andere manieren zullen grijpen om Brussel te onderwerpen. Een gegeven dat Mark Rutte aan den lijve zal ondervinden nu het volk hem naar Brussel stuurt om het associatieverdrag met Oekraïne te heronderhandelen. Totdat burgers het gevoel krijgen dat zij daadwerkelijk politici kunnen afstraffen voor hun besluiten zullen zij zich wenden tot exotische oplossingen. Zoals referenda of extreme volkspartijen.

Bratislava

Volgens van Rompuy moet men alles bespreken behalve een Verdragswijziging tijdens de Summit in Bratislava. Dat pleidooi is met het vertrek van Groot Brittannië uit de EU een gepasseerd station. Het vertrek kan namelijk niet plaatsvinden zonder een Verdragswijziging. Er zal bijvoorbeeld een herverdeling plaats moeten vinden van het aantal zetels in het Europees Parlement en de Raad. De Bratislava Summit biedt een kans om Europa te repareren en het vertrouwen van de burgers te herstellen. De regeringsleiders moeten een voorstel voor Verdragswijziging aan de Raad voorleggen. Dit moet leiden tot een nieuw verdrag, zonder compromissen, met meer transparantie en bovendien meer democratische controles. Niets minder dan dat kan het vertrouwen van de burger herstellen. Zo niet, dan zullen we referenda blijven houden, zullen nationalistische partijen hun opmars blijven maken en zullen er meer landen uit de EU willen stappen.

Volg Milos op Twitter en Instagram

Foto: flickr.com

Leave a Reply