Correspondent Arjan Noorlander: “De EU is politiek niet transparant”

Door Carina van Os

Arjan Noorlander is sinds oktober vorig jaar correspondent in Brussel. Voor hij naar Brussel vertrok werkte hij voor de NOS op de redacties Haagse politiek en economie. Vorige week sprak EU Know How hem in internationaal perscentrum Résidence Palace te Brussel.

Wat houdt jouw baan als correspondent Brussel in?

“Ik doe verslag van de Europese politiek voor het NOS journaal, het Radio1 journaal, de NOS website en Nieuwsuur. Wij verslaan het nieuws van alle dag. De onderwerpen zijn dus heel breed: Griekenland, sancties, Oekraïne; het is echt nieuwsverslag.”

Je hebt op de redactie Haagse politiek gewerkt voor de NOS, hoe is het om nu in Brussel te werken?

“In Brussel is het heel anders. In Den Haag werk je bij de NOS op een redactie bestaande uit zo’n 30 mensen. Hier zijn we met zijn tweeën en moeten we net zoveel onderwerpen verslaan. Op de Haagse redactie kun je je specialiseren op een ministerie of een dossier, maar hier moeten we met zijn tweeën alles volgen. Hierdoor volgen we het nieuws in Brussel vooral op hoofdlijnen. Daarnaast zijn mensen in Nederland veel meer geïnteresseerd in het politieke proces in Den Haag. In de ruzies, in het kabinet en in de politieke verhoudingen. In Brussel is het veel meer aan de Nederlander uitleggen wat er hier gebeurt. Op een enkele ruzie na in Griekenland is de politiek hier veel minder spannend. En als er dan spanning is, is deze veel moeilijker uit te leggen.”

“Op een enkele ruzie na in Griekenland is de politiek hier in Brussel veel minder spannend dan in Nederland”

Wat was je meest verrassende ervaring als correspondent?

“Wat me opvalt is dat ambtenaren heel toegankelijk zijn. Ik heb elf jaar op het binnenhof gewerkt en daar worden alle ambtenaren erg afgeschermd voor journalisten. Het kan zijn dat je een ambtenaar spreekt op verjaardagen, maar professioneel spreek je ze nooit. In Brussel kan je met iedereen van de commissie en de ambassade afspreken. Als je belt, ben je welkom. Laatst heeft een ambtenaar mij helemaal uitgelegd hoe de Starbuckskwestie in elkaar zit. Dat een ambtenaar dit aan een journalist uitlegt, is in Den Haag uitgesloten. Die uitleg is erg fijn. Er is hier meer vertrouwen bij ambtenaren in de journalistiek en dat maakt mijn werk overzichtelijker omdat ik anders al die dossiers zelf moet uitpluizen en dat is bijna niet te doen.”

En wat je meest interessante?

“Het begon heel interessant. Ik doe niet alleen verslag van de EU, maar ook van de NAVO. Mijn eerste klus als correspondent was eind vorig jaar bij de grote NAVO-top. Dat was heel bijzonder. Ik zat ineens in een oord vol militairen. De militairen praatten in termen van oorlog voeren en bombarderen en ik ken dat alleen maar uit films. Ze gaan totaal anders om met vraagstukken over oorlog en vrede. Wij zouden zeggen, ze gaan praten, maar zij denken, als er niet gepraat wordt, dan staan wij klaar om te gaan schieten. Dat was nieuw voor mij, ik was daar helemaal niet aan gewend.”

Hoe ervaar jij de transparantie van de Europese Unie?

“Ambtelijk vind ik het heel transparant. Wat ik net zei, met ambtenaren kun je echt goed praten. Politiek vind ik het totaal niet transparant. In Nederland zijn debatten openbaar en kun je het grootste deel van de besluitvorming volgen. Hier vinden de belangrijkste politieke vergaderingen achter gesloten deuren plaats. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de Europese Raad. Of het nu gaat over buitenlandse zaken of landbouw, wij mogen er niet bij zijn en er worden geen notulen openbaar gemaakt. Die openheid is heel klein. Ik kan op geen enkele andere manier dan politieke lekken controleren wat er in zo’n raad gebeurt, en dat is best raar.”

Hoe kom je nog meer aan informatie en hoe breng je dit over op burgers?

“Ze komen wel met een persbericht en via woordvoerders van Nederlandse of buitenlandse ministers kun je proberen te reconstrueren wat er in de Raad gebeurd is. Het nadeel hiervan is dat het allemaal uit de tweede of de derde hand is. Wat er werkelijk besproken wordt in de Raad, wat de afwegingen zijn en welk land er voor en welk land er tegen is wordt via officiële wegen niet openbaar. In Nederland heb je dat bij de ministerraad, maar hier heb je dat bij alle belangrijke raden. Er is in Brussel een enorme black box van belangrijke besluitvorming waar wij moeilijk greep op kunnen krijgen. Wij moeten maar aannemen dat er unanimiteit is voor de sancties aan Rusland, maar er zijn wel verhalen dat Griekenland van die sancties af wil. Of dat ooit in een overleg gezegd is, kunnen wij alleen te weten komen als er gelekt wordt.”

“Ik kan op geen enkele andere manier dan politieke lekken controleren wat er tijdens een Raad gebeurt, dat is best raar.”

Wat verwacht je als uitkomst van de onderhandelingen met de Grieken?

“Ik denk dat ze uiteindelijk het risico niet aandurven om Griekenland te laten gaan. De vraag is of ze economisch sterk genoeg zijn om het vertrek te dragen en of het te dragen is als er een sneeuwbaleffect optreedt waarbij landen als Italië en Spanje ook zullen vertrekken. Het tweede punt is politiek. De Europese Unie is een geheel geweest waar alleen maar landen bijkwamen en als daar nu een land weggaat wordt het hele gevoel rond zo’n munt anders. Ondanks dat er inhoudelijk goede redenen zullen zijn voor een vertrek, voor zowel Griekenland als Europa, denk ik dat ze het uiteindelijk niet aandurven. De komende jaren zal het pappen, nat houden en hopen dat het weer goedkomt met Griekenland worden. Wat wel kan gebeuren is een ongelukje. Als ineens blijkt dat morgen het geld in Griekenland op is en ze failliet gaan omdat er een rekenfout is gemaakt dan kan er zomaar een grexident ontstaan.”

Hoe denk je over de relatie tussen de Grieken en de Russen?

“Het is voornamelijk politiek theater. De Grieken en Russen hebben er allebei niet veel bij te winnen. De Russen hebben geen geld om de Grieken te helpen en de Grieken zullen hierdoor geen geld van de Russen krijgen. Ook de kredieten voor gezamenlijke projecten is theater. Uiteindelijk hebben ze het geld van Europa toch nodig om binnen de eurozone te kunnen blijven en bij zaken met de Russen kiezen ze definitief een andere weg. Ik denk niet dat ze dat gaan doen.”

Wat vind je van de onderhandelingen over het handelsverdrag tussen de EU en de VS, TTIP?

“Ik kan niet oordelen of het goed of slecht is voor Europa, daar is het te ingewikkeld voor. Ik denk dat de kans dat het uiteindelijk doorgaat niet groot is. Het is een buitengewoon complex project en ze willen het voor het eind van dit jaar afhebben. Er is niemand die gelooft dat dat gaat gebeuren. Dan komen de Amerikaanse presidentsverkiezingen erdoorheen waardoor het nog later wordt. Ze willen bij elke sector tot in detailniveau afspraken maken. Pas als dit allemaal afgerond is, is TTIP er. Daarnaast wordt steeds duidelijker dat de Verenigde Staten veel liever zo’n akkoord met Azië afsluiten omdat daar een economische groei is en er in Europa helemaal niet zoveel te halen valt.”

Foto: NOS

One thought on “Correspondent Arjan Noorlander: “De EU is politiek niet transparant”

  1. Geachte heer Noorlander,

    elke keer dat u wordt gevraagd iets te melden vanuit Brussel, valt mij op dat u dat eigenlijk niet doet. U geeft een mening. Ook als u daar niet om wordt gevraagd. Die mening is ook altijd negatief over de EU. Nu mag iedereen een negatief oordeel vellen over de werkbaarheid van de EU, maar als u vanuit ‘Hilversum’ wordt gevraagd te vertellen hoe de Turkijedeal eruit ziet, welke plannen er zijn om de Afrikaanse landen zover te krijgen dat er minder vluchtelingen deze kant op komen of wat de ECB voor rentemaatregelen heeft genomen, verwachten wij van u dat u vertelt wat die voorstellen inhouden. Ik zit niet te wachten op uw – sterk vooringenomen – mening dat het ‘toch niet gaat werken’, ‘Europa niet tot besluitvorming kan komen’. of ‘niet transparant is’. Nogmaals, dat mag u vinden, maar dat wordt u in uw functie als correspondent uit Brussel niet gevraagd. U misbruikt uw positie als correspondent om ons uw meninkjes op te dringen.
    Dat is jammerlijk.

    mvrgr,

    Hans Onno van den Berg

Leave a Reply